URFA AŞİRETLERİ

http://www.ezid.ru/images/3/3/celali-kurd-jalali-kurd-1910_big.jpg

AŞİRETLER


Aşiretler, bu toprakların renkleri, gülleri, dili, kültürü, yaşam şekli olup ayni zamanda dert ve dikenlerin gülleri, sorunların, gelişmemişliğin kaynağı ve nedenleridir. Aşiretlerin bir yanı kültürümüzü, yaşam şeklimizi, üretim ilişkilerimizi, toprak, mal, aile, siyaset, namus olgularını şekillendirip belirlerken, diğer yanı da bu yaşam ve üretim şekline aykırı olan, bilime, modern üretim biçimlerine, çağdaş aile yapısına, aile içi ilişkilerin belirlenmesine, dünyanın evrensel değerlerine ulaşmaya engel teşkil etmektedir. Aşiretlerin varlıklarını koruduğu üretimde, ailede, siyasette, insani ilişkilerde belirleyici olan, ismen, cismen bilinen ve yaşamını sürdüren, toplumsal yaşamımızın bir parçası ve belirleyicisi olan, bölgenin yaşam, kültür ve siyasetini şekillendiren, tarih, felsefe ve sosyoloji kitaplarında geçmiş dönem olarak kabul edilen ama bölge insanı ve özelikle Siverek için günlük yaşamın, üretim şeklinin, ailenin, örgütlemenin, kadının yaşam şeklini ve en önemlisi siyasal yaşamı günümüzde belirleyen aşiretleri kısaca tanıyalım.


1-BUCAK: Bucak bir çok küçük aşiret ve kabilenin bir araya gelmesinin ortak adıdır (Heciyan, Osekiyan, Gülerler, Xılıkan, Kazolar, Abıkan, Desman, Çukan, Kıjo(Akçiçek), Dona, Hamida, Golıj, Bitik, Alhas, İsmailen(olbiş). Siverek Fırat arasında ve Fırat kenarında bulunan köylerde yaşayan, Atatürk Barajının yapılması, köylerin büyük bir kısmının sular altında kalması nedeniyle yoğun olarak Siverek, Hilvan ve Urfa'ya yerleşen, Siverek'in en büyük aşiretlerinden biridir. Tarım, hayvancılıkla uğraşırlar. Demokrat Partisi döneminden (1950)'lı yıllardan beri bölgenin siyasetinde etkindirler. Türkiye ve yurt dışında bir çok okumuş aydın, siyasetçi ve ticaretle uğraşan şahsiyetleri bünyesinden çıkarmıştır.


2-KIRVAR: Kırvar Aşireti, Siverek-Çermik arasında bulunan köylerde yaşayan, bulundukları bölge tarıma elverişli olmaması nedeniyle yoğunlukta Siverek ve son dönemlerde büyük şehirlere göç eden, Siverek'in en kalabalık ve etkili aşiretlerden olup, siyasal yaşama CHP döneminde katılan ve halen siyasetin şekillendirmesinde belirleyici olan bir aşiret olup, kırsalda hayvancılık, şehirlerde ticaretle uğraşırlar.


3-İZOL: İzol Aşireti, Malatya bölgesinden başlayarak Siverek-Diyarbakır-Ergani üçgeni yoğunlaşan, Siverek-Hilvan arasında bulunan köylerde kısmen yaşayan, Mardin-Kızıltepe, Kasra- Kanco denilen bölgeye kadar uzanan genelde bölgenin tamamına yayılmış büyük, çok parçalı ve aşiretin bünyesinde bir çok kabileye, alt aşiretlere bölünmüş büyük bir aşiret olup, bu aşiretin en etkili olduğu bölge Siverek olup, Bölge siyasetinde etkili olan bir aşirettir.


4-KARAKEÇİ: Karakeçi Aşireti, Siverek-Viranşehir arasında bulunan, geniş Karakeçi ovasının ve verimli toprakların bulunduğu bölgenin tamamına yayılmış bölgede bulunan köylerde, Siverek, Viranşehir, Şanlıurfa ve Bozova bölgesine kadar geniş bir bölgede bulunmaktadırlar. Kıl çadırları, en ünlü karakeçi kilimleri ile bilinirler.


5-KARAHAN: Şema, Üzeyran, Lobıkan, Şilanıj, Mirxas, Keva, Siyahan kabilelerin ortak adıdır. Siverek-Çermik arasında bulunan Karahan köyü ve civar köylerden oluşan, dağlık, daha önceleri ormanlık olan, şu anda ağaçtan eser kalmayan bölgede bulunan köylerde ve Siverek dışında okumuş, aydın, tüccarları, bilim adamlar ile Türkiye'ye yayılmış bir aydın kitlesine sahip bir aşirettir.. Kırsalda yaşayanların geçim kaynağı hayvancılık olup, yoğun olarak şehirlere güç etmişlerdir.


6-HASARAN: (Ağaçhan, Ağırmatlılar, Köran, Kafkıj, Sıma, Heyda, Mızrak) Kabilelerinden oluşan bir aşirettir.): Aşireti, Siverek-Çermik arasında bulunan bölgede ve kısmen de Çermik köylerinde yaşayan, genellikle hayvancılık ve ticaretle uğraşan, birkaç kabileden oluşan, , çoğunlukla şehir merkezine yerleşmiş bir aşirettir. Ormanlık bölgede yaşadıkları için orman ürünlerini satan ve uğraşan bir aşirettir.


7-BABLILAR:(Babıjlar): Siverek-Çermik-Fırat üçgeninde bulunan köylerde ve yoğun olarak Siverek ilçe merkezinde yaşayan, hayvancılıkla uğraşan, Siverek ilçesinin en büyük aşiretlerinden biridir.


8-TIRKAN: Tırkan, aşireti Karacadağın eteklerinde yaşayan, hayvancılık ve tarımla uğraşan, Karacadağın eteklerinde, çeltik tarlaları ve kurulan kıl çadırları ile bilinen, kış aylarında Ceylanpınar ve Kızıltepe bölgesine göçer olarak yaşamların sürdüren, bir aşirettir.


9-KEJAN:(Keji) Siverek-Karacadağ arasında bulunan bölgeden, Karacadağ'ın eteklerine kadar olan bölgede, Ceylanpınar ve Viranşehir bölgesine kadar yayılan, kısmen göçebe yaşamaya devam eden , bir aşirettir.


10-KOSAN (Kalender): Siverek-Fırat arasında bulunan bölgede ve kısmen Hilvan bölgesinde Bucak mıntıkasında yaşayan, , Tarım,Hayvancılık ve ilçe merkezinde ticaretle uğraşan, Kosan veya Kalender olarak bilinen bir aşirettir.


11-AREŞİ: Siverek-Karacadağ bölgesi arasında bulunan birkaç köyde yaşayan, , Siverek'te bulunan aşiretlerden biridir.


12-ÇEMİKİ: Siverek'in doğusunda bulunan,bölgede birkaç köyde yaşayan ve kısmen de Virnşehir'e yerleşmiş, , tarım ve hayvancılıkla uğraşan, aşiretlerden biridir.


13-BERGUHAN: Siverek ve kısmen daha sonra Ceylanpınar ve Şanlıurfa'ya yerleşen Kurmanci konuşan ve dağılmış, imen bilinen bir aşirettir.


14-MODAN: Siverek-Ergani sınırında bulunan köylerde yaşayan, sadece hayvancılıkla uğraşan, bir aşirettir.


15-NASAN: (Sımıkan, Ömeran, Sisiyan, Alayıba) kabilelerinden oluşan, Siverek-Ergani-Karacadağ üçgeninde bulunan köylerde yaşayan,tarım, hayvancılıkla uğraşan, son dönemde yoğun olarak şehir merkezine yerleşen, bir aşirettir.


16-BAYIKİ (Küçükömerler-Kelok):Genelikle ilçe merkezinde ve kısmen köylerde yaşayan, tarım, ticaretle uğraşan, , birkaç kabileden oluşan bir aşirettir.


17-CERABİ (GÜRPINAR): Aşireti, Karacadağ eteklerinden, Karakeçi ovasına kadar uzanan bölgede yaşayan, , tarım ve hayvancılıkla uğraşan, ŞEX XALIT (Şey Halit) Aşireti olarak bilinen,1925'lı yıllardan günümüze kadar Siverek Siyasal yaşamında etkili olan bir aşiret ve ailedir.


18-ŞEĞAN(ŞEYAN): Siverek-Hilvan-Viranşehir ve Şanlıurfa orta bölgesine bulunan, bir çok alt kabileden oluşan ve CEVHERİLER olarak bilinen, bu bölgenin en büyük aşiretlerinden olup, yoğun olarak Şanlıurfa'ya yerleşen, Şanlıurfa siyasetinin 1950'lı yıllardan beri şekillendiren aşiret olup, , tarım, ticaret, hayvancılık ve sanayi ile uğraşırlar.


19-ALİŞERLER: İlçe merkezinde ve Siverek-Viranşehir arasında bulunan birkaç köyde yaşayan, , sanayı, ticaretle uğraşan bir ailedir.


20-ANDARİ: Siverek, Karacadağ-Viranşehir orta bölgesinde ve çoğunluğu Siverek ilçe merkezinde oturan, tarım, hayvancılıkla uğraşan, bir aşirettir.


21-BRODREJ(KURİ): Siverek-Viranşehir bölgesinde yaşayan ve KURİ aşiretinin bir kolu olup, genellikle şehir merkezinde,1980 sonrası da büyük şehirlere ve Avrupa'ya yoğun göç vermiş bir aşirettir. Brodrej (Uzunlar) olarak bilinirler. Ünlü edebiyatçı, yazar Mehmet Uzun bu ailedendir.


22-MİREKA: Siverek-Viranşehir orta kesiminde yaşayan, ,Viranşehir, urfa Kızıltepe bölgesine kadar geniş bir alana yayılmış bir aşirettir.


23-KERAJEK: Siverek-Ergani sınırında, dağlık kesiminde yaşayan, , küçük, birkaç köyden oluşan, Modan aşiretinin bir kolu olarak ta bilinen bir aşirettir.


24-DOŞNİK: Siverek-Fırat havzasında ve ilçe merkezinde yaşayan bir aşiret olup, çoğu ilçe merkezinde yaşarlar.


25-SİNİKİ: Genellikle Siverek ilçe merkezinde yaşayan bir aşirettir.


26-KÜRDİKİ: Siverek-Diyarbakır arasında bulunan birkaç köyden ibaret bölgede yaşayan, bir aşirettir.Geçimleri tarım ve hayvancılıktır.


27-ŞEHBIZİNİ: Siverek'te Fırat'a yakın bulunan Darağun Köyünde yaşayan, bir aşiret olup, Şehbizini Aşiretinin Siverek'teki bir koludur. Kendilerine özgü “Şehbizinice” dilleri vardır. Ancak şu anda köyde bu dili konuşan kalmamıştır.


28-MILLAN (MİLLİ): Tarihte bilinen ünlü Milli Aşiretinin Siverek bölgesinde yaşayan koludur.



http://www.sanliurfa.bel.tr/UserFiles/Image/Tarihi%20Urfa%20evi%20(6).jpg



29-ACEMLER (OYMANLAR) :İlçe merkezinde ve Karakeçi ovasında yaşarlar, Çoğunlukla büyük şehirlere göç etmiş bir aşirettir.


30-ŞEĞ: Karacadağ eteklerinde ve Ergani sınırında yaşayan, Şeyh olarak bilinen bir küçük aşirettir. Tüm aşiretler üzerinde dini etkisi olan bir gruptur.


31-AŞIKLAR: Aşıklar, Siverek'in farklı renkleri, müzikleri, davulları, eğlencesi, dengbejleri ile sosyal yaşama, düğünlere renk katan, kültürel yaşamın kuşaktan kuşağa aktarmasında etkili olan, bazen davulcu-zurnacı,bazen çaycı, çerçi, bazen de Dengbej olan bu bahçenin farklı renkleridir.


Yukarıda saydığımız aşiretler genellikle Zazaca(dımıli) Kürtçe(kurmanci) konuşurlar. Şehre yerleşenlerin çoğu Türkçe konuşmaktadır.


Aşiretler bu toprakların renkleri gelenekleri, dilleri, kültürleri, üretim şekilleri olduğu gibi, kan davaların, çelişkilerin, siyasetin, sosyal yaşamın, üretim biçimlerin, insani ilişkilerin, aile yapısının, kadın-erkek ilişkilerinin, şekillendirdiği, belirlendiği ve karara bağlandığı kurumlar olup, etkileri Ankara'nın siyasetinin şekillenmesine kadar uzanan, fiilen yaşayan, yaşatılan kurumlardır. Hem eleştirilen hem de korunan sosyal yaşamın yaşayan değerleridir.


Hiç yorum yok:

  © Blogger template 'Minimalist H' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP